De binnenstad van Mainz draagt de sporen van een lange en bewogen geschiedenis, die zich tot op heden duidelijk in het stadsbeeld weerspiegelt. Zichtbaar wordt dit in de machtige middeleeuwse kathedraal, de historische patriciërshuizen, het keurvorstelijk paleis en in de smalle, kronkelige straatjes en sfeervolle pleinen. Dit historische erfgoed wordt aangevuld met moderne gebouwen zoals het in 1971 gebouwde stadhuis van de Deense architect Arne Jacobsen, het Brand-winkelcentrum, de Rheingoldhalle en Fort Malakoff, die de voortdurende veranderingen van de stad verduidelijken.
Tijdens een wandeling door de binnenstad zijn geschiedenis en cultuur, perioden van bloei evenals fasen van achteruitgang van de afgelopen 2000 jaar te volgen. Binnen de vroegere stadswal - die van de keizerlijke poort in het noorden over de huidige Kaiserstraße en het centraal station tot aan de citadel in het zuiden reikte - ligt de oorsprong van de stad Mainz. De oude namen "Mogontiacum" en "Aurea Moguntia" herinneren nog steeds aan de tijd toen Mainz de hoofdstad van de Romeinse provincie Oppergermaanse was.
Telkens weer werd de stad in de loop der eeuwen door oorlogen en verwoestingen geteisterd, bijzonder verwoestend in de jaren 1942 tot 1945 tijdens de Tweede Wereldoorlog, toen grote delen van het stadsgebied in puin lagen. Inmiddels is veel met grote zorgvuldigheid herbouwd en gerestaureerd. Tegenwoordig heerst er levendig verkeer in de Augustinerstraße, aan de Rijnkade of op marktdagen voor de indrukwekkende achtergrond van de St. Martin kathedraal – een uitdrukking van een binnenstad die geschiedenis en tegenwoordigheid op bijzondere wijze verbindt.
